
Willem Dudok (1884-1974) raakte internationaal beroemd als architect. Vooral zijn iconische raadhuis te Hilversum genoot wereldwijd faam. Minder gekend staat hij als inspiratiebron voor de Japanse architect Shizutaro Urabe (1909–1991. Daarover gaat de expositie ‘Van Hilversum naar Kurashiki’. Deze is t/m 13 oktober 2026 te zien in het Dudok Achitectuurcentrum van Hilversum.

Het raadhuis van Hilversum doet mij altijd denken aan mijn moeder Riek Reijn (1911-1988). In 1942 vorderde de Duitse bezetter het gebouw op en maakte daarvan het Hoofdkwartier van de Duitse Wehrmacht in Nederland. Mijn moeder werkte daar al voor de oorlog en mocht haar baan houden.
In het geheim stond ze in contact met het verzet. Daardoor kon ze op tijd waarschuwen voor ophanden zijnde razzia’s en meer. Pas na de oorlog vertelde ze mijn vader over deze levensgevaarlijke rol in het hol van de leeuw. Zelf was ik op vrijdag 11 september in het raadhuis. Daar luisterde en keek ik naar het onbekende verhaal van Dudok en Urabe.
Burgemeester Gerard van den Top: ”Hij is nog steeds bij ons”
Burgemeester Gerard van den Top wees tijdens zijn openingswoord op de betekenis van Willem Dudok voor Hilversum. ”Hij is nog steeds bij ons zoals hij onze stad vormgaf.” Ook wees de burgervader op de band tussen Wille Dudok en burgemeester Joost Boot. Deze burgervader was van 1951 tot 1968 de langstzittende burgemeester van de 20e eeuw.
Burgemeester Joost Boot en architect Wille Dudok werkten intensief samen in Hilversum. Hun relatie bracht twee buitengewoon karaktervolle personen bij elkaar. Samen drukten ze een onuitwisbare stempel op de naoorlogse ontwikkeling en het stadsgezicht van de mediastad.

Dudok en zijn visie op de stad
Urabe leerde het werk van Dudok kennen tijdens zijn studie architectuur. Vooral het raadhuis van Hilversum maakte diepe indruk op Urabe. Vooral de grote zorg voor ontwerp en detail raakte hem. Ook raakte hij onder de indruk van Dudoks vakmanschap en zijn visie op de stad.
Dudok zag de stad als een harmonische eenheid tussen met elkaar samenhangende gebouwen. In plaats van grauwe arbeiderswijken ontwierp hij groene woonwijken die uitnodigen tot sociaal contact. Aansluitend daarop waren allerlei sociale voorzieningen. Van gemeentelijke scholen tot sportvoorzieningen.
De Japanse Dudok van Kurashiki
Urabe raakte diep onder de indruk van Dudok, Hij hing zelfs een foto van het boven zijn bureau, Hij wilde naam maken als ‘Dudok van Kurashiki’ In deze stad kreeg Urabe na zijn studie de kans om zijn ideeen te realiseren.
Samen met zijn schoolvriend Soichiro Ohara ontwierp Urabe nieuwe gebouwen met respect voor de bestaande stad. Daarbij liet hij zich inspireren door Dudok zonder diens werk te kopiëren. Urabe herkende in Dudok een vastberadenheid om onder elke omstandigheid het beste resultaat te bereiken.

Dudok in Japanse context
De publicatie City Gardens of Tomorrow (1902) inspireerde Dudok. Dit boek was geschreven door Ebenezer Howard (1850-1928), de oprichter van de tuinstadbeweging. Mede naar zijn voorbeeld ontwierp Dudok in Hilversum goede en betaalbare woningen, winkels, kerken en scholen. Deze boden ruimte aan een bloeiende gemeenschap.
Urabe vertaalde Dudok’s ideeën naar de Japanse context en naar zijn eigen tijd. Zo vertelt deze tentoonstelling een onbekend verhaal over inspiratie, vakmanschap en culturele verbondenheid. Een verhaal over hoe architectuur ideeën kan laten reizen, van Nederland naar Japan.
Dudok en Urabe: Inspiratie
Urabe raakte tijdens zijn studie architectuur geïnspireerd door Dudok. Deze wijdde zijn leven aan de stadsontwikkeling van Hilversum. Dat raakte Urabe. Als 25-jarige slaagde hij in 1934 cum laude voor zijn examen met een ontwerp voor een bioscoop. Deze was geschikt was voor de geluidsfilm en ontworpen in de stijl van Dudok.
Niet alleen Dudoks architectuur en stadsplanning trof Urabe. Ook diens buitengewone toewijding aan het leven van de mensen voor wie Dudok bouwde, raakte hem. Op geheel eigen wijze vulde Urabe zijn ambitie in om de ‘Dudok van Kurashiki’ te worden.

Dudok en Urabe: Vakmanschap
Urabe liet zich leiden door het vakmanschap van Dudok, zoals het oog voor detail, de schaal en de structuur. ”Ik meen dat het bouwen alleen tot kunst wordt indien het bouwwerk wordt gesublimeerd tot schone en harmonische ruimteverhoudingen. Deze brengen de bestemming en vooral de culturele betekenis van het gebouw zinvol tot uitdrukking.”
Urabe vertaalde de visie van Dudok naar de Japanse context, materialen en cultuur. Zo pionierde hij in het maken van combinaties tussen traditioneel handwerk en moderne industriële fabricage. Evenals Dudok had Urabe een diepe materiële gevoeligheid. Dat paste perfect bij de Japanse traditie van hout- en metselwerk.
Vakmanschap kent geen grenzen
Het vakmanschap van Urabe en Dudok laat zien hoe architectonische ideeën over de wereld kunnen reizen. Het bewijst dat écht vakmanschap niet gebonden is aan tijd of geografie. Echt vakmanschap draait om een universele toewijding aan detail, materiaal en de menselijke schaal.
Tijdens de expositie sprak ik kort met Prof. Ir. Hans Ruijssenaars (1944). Hij was van 2003 tot 2008 stadsarchitect van Hilversum. Tijdens zijn studententijd ontmoette hij in 1969 Dudok. Hij herinnert zich hem nog als een klein mannetje die internationaal faam genoot. ‘‘Wereldwijd lieten architecten zich door hem inspireren. Als wereldreiziger herkende ik overal zijn stijl. Van Engeland tot Australië en Amerika.”

Dudok en Urabe: Culturele verbondenheid
De expositie toont de bijzondere band tussen Hilversum en de Japanse stad Kurashiki. Centraal staat het verhaal van twee architecten: Willem Dudok (1884–1974) en Shizutaro Urabe (1909–1991). Samen deelden ze hun visie op de stad.
Urabe ontwierp in Kurashiki nieuwe gebouwen met een enorm respect voor de historische stad. Sinds de publicatie Modern Dutch Architecture van Sutreni Horiguchi in 1923 schonk Japan veel aandacht aan Nederlandse architectuur. Horiguchi bewonderde de expressieve baksteenarchitectuur en het sociale aspect van de Nederlandse volkshuisvesting uit die tijd.
In 1927 kreeg Japan meer aandacht voor de werken van Le Corbusier Bauhaus. In dat jaar werd in Kyoto de Internationale Architectuurvereniging van Japan opgericht. Desondanks bleef Nederland een drijvende kracht in de vormingsjaren van modern Japan.
Oude panden later herleven
Urabe blies nieuw leven in oude, traditionele pakhuizen en bakstenen fabrieken. Een mooi voorbeeld hiervan is het beroemde Kurashiki Ivy Square). Hij liet zien dat modern vakmanschap heel goed kan samengaan met het behoud van cultureel erfgoed.
Het plein is van oorsprong een fabriek. Deze werd gebouwd in1889 gebouwd als de hoofdvestiging van de Kurashiki Spinning Mill (tegenwoordig Kurabo Industries). Het complex is erkend als officieel erfgoed van industrialisatie.

Over het Dudok Architectuur Centrum
Het Dudok Architectuur Centrum is het centrum voor architectuur, stedenbouw en ruimtelijk erfgoed in Hilversum. Het centrum organiseert rondleidingen door het Raadhuis, stadsexcursies, debatten, lezingen, tentoonstellingen en symposia. Het DAC is gevestigd in het Raadhuis van Hilversum, het hoogtepunt van het oeuvre van architect W.M. Dudok.
De tentoonstelling ‘Van Hilversum naar Kurashiki: het onbekende verhaal van Dudok en Urabe’ is te bezoeken van 26 augustus t/m 13 oktober in het Dudok Architectuur Centrum in Hilversum op woensdag van 14.00 – 17.00 uur en op donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag van 12.00 – 16.00 uur.
Het raadhuis en het Carillon
Het Carillon in de toren van het raadhuis te Hilversum dankt zijn bestaan aan H.G. Zijfers. Als bakker van beroep zijnde was hij een groot liefhebber van beiaardiers. Daarom startte hij in 1923 een campagne voor het carrillon. Hij kreeg Dudok al snel met zich mee. Voortaan waren alle raadhuistekenngen voorzien van een toren met carillon.
Aan de gemeenteraad lichtte Dudok toe. ”Volgens oude traditie bezat de kerk en het raadhuis een toren. Ik meen dat het goed is om die traditie te volgen. Ik mag in dit verband wijzen op het herleven van het klokkenspel in onze dagen.”

Links betreffende thema’s in deze blogpost over de architecten Dudok en Urabe
- Dudok Architectuur Centrum laat je met diverse thema’s kennis maken met architect Dudok
- Kurashiki was ooit een handelsstad.
- Japan inspireerde Vincent van Gogh
- Prof. Ir Hans Ruijssenaars was stadsarchitect van Hilversum..
Wist je dat?
Wist je dat Hilversum een van de eerste gemeenten in Nederland was die een inventarisatie opstelde van stedenbouw en architectuur met historische waarden uit de eerste helft van de 20e eeuw? Daardoor is het grootste deel van Dudoks oeuvre door de Rijksoverheid beschermd.
In 2015 werden twee van zijn grote tuinwijken aangewezen als beschermd stadsgezicht. Hilversum telt nu meer dan 1150 monumenten.