
Pride richt zich vanouds op emancipatie en zichtbaarheid. Ook gaat het om wettelijke rechten en sociale acceptatie. Van oorsprong gaat dit gepaard met gevecht en strijd. Zoals ook in het theaterstuk ”Wachten op Marsha” van Raymi Sambo Maakt. Sambo’s toneelstuk ging op 30 juli 2026 in première in het Internationaal Theater Amsterdam. De voorstelling toert van 25 september t/m 17 december door het land.

Geweldsdelicten tegen wie je bent als persoon. Niet geaccepteerd worden en geen respect krijgen. Dat raakt me. Zelf werd ik als kind van zeven van mijn fiets getrokken en bespuugd. Later bekogelden ze me als tiener met stenen. En ik? Ik schaamde me voor mezelf. Ik was anders. Geen queer maar hooggevoelig. Ik zag en voelde dingen die voor anderen verborgen bleven.
Ik moest leren omgaan met een gave waarvan velen zeggen er niet in te geloven. Pas op mijn 15e groeide ik daarboven uit dankzij de liefde. Hij erkende mij wel. Daardoor begon ik in mijzelf te geloven. Op mijn 50e nam ik de moed voor mijn autobiografie ”Altijd Anders: paragnost tegen wil en dank” “(Gopher, 2001).
Raymi Sambo : ‘’Het is niet voldoende om alleen de vrijheid te vieren’’
Geloven in jezelf. Hoe doe je dat wanneer je volgens anderen niet jezelf mag zijn? Voor deze vraag staat LHBTIQ+ . En hoe staat het met Pride? Sommige zien het vooral als een feest om de vrijheid te vieren. Volgens anderen moet het oproepen tot verzet en strijd. Volgens weer anderen gaan beiden goed samen.
Regisseur Raymi Sambo ziet naast het feesten graag ook een parade van verzet en strijd. ‘’Het is in deze verhardende samenleving niet meer voldoende om alleen de vrijheid te vieren,’’ stelt hij. Volgens hem vervlakken sommigen de Pride tot ”aapjes kijken.”

Raymi Sambo roept op tot verzet en strijd
Met zijn toneelstuk ”Wachten op Marsha” roept hij op tot verzet en strijd. Zo willen de actievoerders in dit theaterstuk Pride 2026 kapen. In hoeverre kunnen de actievoerders hierin gaan? Agressie kan ontaarden in fysiek geweld en ernstige vernielingen.
Raymi Sambo keert daarbij terug naar de bron van Pride. Deze begon met de Stonewall rellen in de stad New York op 28 juni 1969. De reden daarvoor was een politie-inval in een homobar. Dat werd de bekende druppel die de emmer deed overlopen door de sociale druk jegens LHBTIQ+ . Ook leed deze gemeenschap onder grote sociale druk.
Pride en Marsha P. Johnson
Boegbeeld van de Stonewall-rellen was onder andere queer activiste Marsha P. Johnson (24 augustus 1945 – 6 juli 1992). Ze was een Amerikaanse LHBTIQ+-activiste, dragqueen en sekswerker. Het opdiepen van haar lijk uit de Hudson Rivier opent en eindigt het theaterstuk ‘’Wachten op Marsha’’ (6 juli 1992).
Volgens de politie koos ze zelf voor de dood. Haar vrienden en leden van de LHBTIQ+ gemeenschap denken daar anders over. De werkelijke reden is nooit achterhaald en de eventuele daders zijn nooit gevonden.

Pride en de Stonewall rellen
Op 28 juni 1970 vond de allereerste Pride plaats in New York. Op diezelfde dag hield de LBTHIQ+ ook een parade in Chicago. De Stonewall rellen werkten als een katalysator. Wereldwijd hielden steeds meer queers-gemeenschappen een Pride. In 1996 vond de eerste Pride plaats in Amsterdam
Het afdwingen van gelijke behandeling en acceptatie was het doel van deze optochten. Ook streefde de gemeenschap daarmee naar het recht om zichzelf te zijn. “Gay is Good“, luidde de strijd wereldwijd, “Say it clear, say it loud: Gay is good, gay is proud.’’
47 jaar na de Stonewall rellen
Het verzet werkte als een olievlek. Massaal verzetten homo’s en travestieten in de Verenigde Staten zich tegen de vernederingen van de politie. Juni werd de maand van trots op je eigen sekse. Dat leidde wereldwijd tot jaarlijkse (Gay) Pride Parades.
‘’Nu 47 jaar na Stonewall staan queer rechten nog steeds onder druk,’ ’stelt Raymi Sambo. Het door hem beoogde verzet zien we ook bij het COC. Deze oudste nog bestaande belangenvereniging voor LHBTIQ+’ers ter wereld werd opgericht in 1946.
Ook het COC Nederland noemt als bron van Pride het verzet en de strijd tijdens de Stonewall-rellen. Hun leuze tijdens de Canalparade luidt daarom ‘’ “Join our fight”. Tegelijkertijd zien ze Pride als een feest om de al verworven vrijheden te vieren.

Raymi Sambo : Pride is geen aapjes kijken
Toch stelt Raymi Sambo dat sommigen de Pride vervlakken tot aapjes kijken. Zijn toneelstuk gaat daarom over het kapen van de World Pride. Net als de personages uit ‘’Wachten op Marsha’’ hoopt hij op een nieuw Stonewall moment.
‘’Wellicht dat we met deze voorstelling het vuur aanwakkeren,” stelt Sambo. ‘’Hoe lang nog moeten queer-personen het dagelijks geweld tegen hen incasseren?’’ Datzelfde vraagt ook het COC zich af. Ook sluit het stuk verder aan bij hun kerndoelen.
Gaypower en verzet
‘’Wachten op Marsha’’ opent met het scanderen van leuzen. ‘’Enough is enough.’’ ‘’Pride is protest” en “Wij eisen de ruimte op.’’ Op een scherm boven de achterkant van het toneel lees je de Engelse boventiteling.
Alles draait om gaypower en hard verzet. Een van de actievoerders grijpt zelfs naar een pistool. De woede en boosheid maken het toenemende geweld tegen de queer-gemeenschap in Nederland tastbaar. De spanning stijgt wanneer hooligans de groep bedreigen.

Marvan, de zachtmoedige leider
De pacifistisch ingestelde queer Marvan (Ro Verwey) leidt de groep activisten. Marvan voelt zich niet alleen voor deze groep verantwoordelijk. Ook draagt Marvan de last om niet te zwichten voor de toenemende druk van buitenaf. Daarnaast beseft Marvan terdege het risico voor personen binnen en buiten zijn groep.
Zijn twijfelen zet je aan het denken. ”Want hoe ver ga je in de strijd voor je rechten?” Tijdens de Stonewall rellen vielen er geen doden. Wel belandden enkele demonstranten en vier politieagenten in het ziekenhuis.
Het risico van radicalisering
Wanneer slaat verzet om in radicalisering? ‘’Zoveel mensen willen ons dood hebben en wij zetten ons leven op het spel,’’ stelt een van de personages. Hij is bang om zichzelf te verliezen of te radicaliseren.
Dat leidt tot verzet tegen hem binnen zijn eigen groep. ‘’Ik wil mijn stem laten horen. We kunnen niet vervallen tot stilte,’’ stelt weer een ander. Daarbij stijgt de spanning over de te volgen strategie. Tegen de stroom in probeert Marvan de balans niet te verstoren.

COC en Politie Amsterdam
Tijdens de Stonewall-rellen van juni 1969 raakten de maatschappelijke en politieke verhoudingen ontwricht. Nu streven het COC samen met de politiek en politie naar recht en acceptatie van LBTHIQ+. Zo werkt Politie Amsterdam al vele jaren samen met het COC.
Opgericht in 1946 werkte het COC aanvankelijk onder de schuilnaam Shakespeare Club. Voor deze naam kozen ze wegens veiligheidsredenen. Zo konden ze ongestoord hun bijeenkomsten organiseren. Nu noemen ze zich openlijk bij hun eigen naam.
Politiechef Peter Holla
Wel organiseert het COC Amsterdam jaarlijks tijdens de Amsterdam Pride-periode de Shakespeare Club. Dit tiendaagse cultuur- en ontmoetingsprogramma vindt steevast plaats in H’ART Museum. De Amsterdamse politiechef Peter Holla opende op 22 juni 2026 dit evenement.
Temidden van dragqueens en dragkings plus een groot aantal gasten nam Holla het woord. Hij toonde zich trots op verbondenheid met COC Amsterdam. ‘’Zoals ook vandaag. Wij staan hier als politie niet als gast op afstand langs de kade. Wij staan hier als partner van een gemeenschap waar wij al jarenlang mee samenwerken.’’

Links betreffende deze blogpost over Pride
- Wachten op Marsha is een productie van theatergezelschap Raymi Sambo Maakt.
- De toneelvoorstelling beleefde haar première op 30 juli 2026 in Internationaal Theater Amsterdam (ITA) tijdens World Pride.
- H’ART Museum organiseert diverse activiteiten en exposities rondom kunst en maatschappelijke betrokkenheid
- COC Amsterdam werd opgericht in 1946 en zet zich in voor emancipatie, acceptatie en gelijke rechten van LHBTQ+ personen in Amsterdam en omstreken.
- Gender, vooral meisjes die hun seksuele geaardheid betwijfelen worden gepest.
Wist je dat?
Wist je dat COC op 5 augustus 2026 de International Pride Award won? Zij kreeg dit als ”voorvechter van gelijkheid” voor queer personen. De award wordt toegekend door VN-organisatie UNDP en lhbtqi-organisatie ILGA World.